Private markets: is uw governance er klaar voor?
Private markets hebben de afgelopen jaren een vaste plek veroverd in de portefeuilles van veel pensioenfondsen. De argumenten zijn bekend: diversificatie, toegang tot specifieke markten, mogelijke illiquiditeitspremies en – in sommige gevallen – impact- of duurzaamheidsdoelstellingen.
Toch valt op dat veel pensioenfondsen private markets nog altijd benaderen vanuit een governance- en besluitvormingsproces dat grotendeels is ingericht voor public markets. En dat is niet zonder risico.
"De vraag is niet óf een pensioenfonds in private markets moet beleggen. De vraag is of het pensioenfonds beschikt over de governance die nodig is om verantwoord in private markets te beleggen."
John Renkema, Partner Avida, Head of Private Markets
Private markets zijn fundamenteel anders
Bij beursgenoteerde beleggingen kunnen bestuurders relatief eenvoudig bijsturen wanneer omstandigheden veranderen. Een positie kan worden afgebouwd, een manager kan worden vervangen en een strategie kan worden aangepast.
Bij private markets ligt dat anders.
Beleggingen worden vaak aangegaan voor tien, vijftien of zelfs twintig jaar. Besluiten die vandaag worden genomen, kunnen gedurende die hele periode gevolgen hebben voor het fonds. Tussentijds uitstappen is vaak onmogelijk of alleen mogelijk tegen aanzienlijke kosten.
Dat vraagt om een andere manier van denken. Niet alleen over de belegging zelf, maar vooral over het besluitvormingsproces dat eraan voorafgaat.
De uitdaging van informatie-asymmetrie
Een tweede verschil is de mate van informatie-asymmetrie.
In private markets beschikken fondsmanagers vaak over aanzienlijk meer informatie dan de belegger. Dat is niet ongebruikelijk, maar het stelt hoge eisen aan de kritische tegenkracht van pensioenfondsen en hun adviseurs.
Besturen moeten zich daarom afvragen:
Begrijpen wij de onderliggende risico's voldoende?
Hebben wij toegang tot onafhankelijke expertise?
Worden de juiste vragen gesteld voordat een commitment wordt aangegaan?
Is duidelijk hoe belangenconflicten worden gemanaged?
Deze vragen zijn des te belangrijker omdat beslissingen vaak niet meer eenvoudig kunnen worden teruggedraaid.
Impact en duurzaamheid: wat vinden we over tien jaar?
Voor veel pensioenfondsen vormen duurzaamheid en impact een belangrijke reden om naar private markets te kijken. Private markten bieden immers mogelijkheden om direct te investeren in bijvoorbeeld energietransitie, infrastructuur of sociale projecten.
Maar juist hier ligt een governance-uitdaging.
Maatschappelijke opvattingen veranderen. Wat vandaag als wenselijk wordt gezien, kan over vijf of tien jaar anders worden beoordeeld. Een belegging die nu wordt gepresenteerd als een belangrijke bijdrage aan duurzaamheid, kan in de toekomst onderwerp worden van discussie.
Drie jaar geleden wilden veel beleggers nog zo snel mogelijk afstand nemen van alles wat met defensie te maken had. Vandaag voeren dezelfde organisaties discussies over de vraag of defensie-investeringen juist een bijdrage leveren aan maatschappelijke weerbaarheid en daarmee onderdeel kunnen zijn van een duurzame portefeuille. Het illustreert hoe snel maatschappelijke en politieke kaders kunnen verschuiven. Juist daarom verdienen langjarige private market-investeringen een bredere discussie dan alleen de verwachte financiële en maatschappelijke opbrengsten van vandaag.
Besturen doen er daarom goed aan niet alleen te kijken naar de huidige argumenten voor een investering, maar ook vooruit te denken.
Kunnen wij deze keuze over vijf of tien jaar nog steeds uitleggen aan onze deelnemers?
"Private markets vragen niet alleen om een andere beleggingsstrategie, maar vooral om een andere manier van besturen. Besluiten die je niet eenvoudig kunt terugdraaien, vragen om een hogere standaard van besluitvorming."
Gerben Schreurs, Managing Partner Avida Netherlands
Van due diligence naar pre-mortem
Een traditionele due diligence richt zich vooral op kansen, risico's en voorwaarden.
Bij private markets kan het waardevol zijn om daarnaast een zogenaamde pre-mortem uit te voeren: stel dat deze investering over tien jaar als een mislukking wordt beschouwd. Wat zou daarvan de oorzaak kunnen zijn?
Mogelijke vragen zijn:
Welke aannames blijken achteraf onjuist?
Welke maatschappelijke ontwikkelingen hebben we onderschat?
Welke governance-risico's hebben we onvoldoende meegewogen?
Welke vragen zouden deelnemers ons achteraf kunnen stellen?
Deze exercitie helpt bestuurders om verder te kijken dan het investeringsmemorandum en de business case van vandaag.
Governance die past bij de beleggingscategorie
De groeiende belangstelling voor private markets is begrijpelijk. Voor veel pensioenfondsen kunnen deze beleggingen een waardevolle rol spelen binnen de portefeuille.
Maar de governance rondom private markets verdient minstens zoveel aandacht als de belegging zelf.
Wie voor twintig jaar een commitment aangaat, moet niet alleen overtuigd zijn van het verwachte rendement of de maatschappelijke impact, maar ook van de kwaliteit van het besluitvormingsproces dat eraan ten grondslag ligt.
Private markets zijn geen public markets zonder beursnotering. Het is een andere beleggingscategorie, die vraagt om een andere vorm van governance, andere vragen aan de bestuurstafel en een andere manier van organiseren van expertise en tegenkracht.
De juiste vragen aan de bestuurstafel
Voor veel pensioenfondsen ligt de uitdaging dan ook niet zozeer in de vraag óf zij in private markets willen beleggen, maar hoe zij de governance daaromheen organiseren. Dat vraagt om een beleggingsproces dat rekening houdt met de specifieke kenmerken van illiquide beleggingen, toegang tot onafhankelijke expertise en voldoende ruimte voor kritische tegenspraak.
Avida ziet in de praktijk dat veel pensioenfondsen beschikken over een zorgvuldig ingericht beleggingsproces, maar dat private markets aanvullende eisen stellen aan governance en besluitvorming. Wij ondersteunen besturen en beleggingscommissies met de strategische inrichting van private markten beleggingen. In dit kader ondersteunen wij bij het scherp stellen van de strategische doelen van deze investeringen, het bepalen van de jaarlijkse investeringen/ committeringen, de managerselectie, governance reviews, onafhankelijke second opinions en het kritisch toetsen van investeringsvoorstellen. Niet om de beslissing over te nemen, maar om ervoor te zorgen dat de juiste afwegingen op tafel komen voordat een fonds zich voor de lange termijn committeert.
